Trabzon’u gezerken doğanın o yeşil çağrısına kapılıp şehir merkezini hızlıca geçmek, yapılacak en büyük hatalardan biridir. Zağnos ve Tabakhane vadilerinin arasına kurulan ve şehrin en eski yerleşim yeri olan tarihi Ortahisar semti, adeta bir açık hava müzesidir. Bu müzenin en değerli, en ihtişamlı ve en köklü eseri ise şüphesiz Ortahisar Fatih Büyük Camii'dir.
yakinimdakidoga.com takipçileri için, doğa ve tarih yürüyüşlerini birleştirmeyi sevenleri Trabzon'un tam kalbine götürüyor ve yüzyıllar boyunca iki farklı büyük imparatorluğa (Trabzon Komnenos ve Osmanlı) baş mimari eser olarak hizmet etmiş bu devasa yapıyı mercek altına alıyoruz.
Altınbaşlı Meryem Kilisesi'nden (Panagia Chrysokephalos) Camileşmeye
Bu devasa yapının tarihi, Trabzon fethinden çok öncelere, M.S. 9. yüzyıla kadar uzanır. İlk olarak bir manastır kilisesi şeklinde inşa edilen yapı, adını ikonalarından birinde yer alan altın kaplama bir Meryem Ana tasvirinden alır: Panagia Chrysokephalos (Altınbaşlı Meryem).
Trabzon (Komnenos) İmparatorluğu döneminde şehrin baş kilisesi konumundaydı. Öyle ki, imparatorların taç giyme törenleri ve önemli devlet merasimleri bu görkemli çatı altında yapılırdı. 1461 yılında Fatih Sultan Mehmet’in Trabzon’u fethetmesiyle birlikte şehirdeki en büyük ibadethane olan bu kilise, ana formuna dokunulmadan camiye çevrilmiş ve padişahın şehirdeki ilk Cuma namazını kıldığı yer olmuştur. O günden bu yana da "Fatih Büyük Camii" olarak anılmaktadır.
Bizans ve Osmanlı Sentezi Eşsiz Mimari Detaylar
Camiyi mimari açıdan emsalsiz kılan şey, Bizans taş işçiliği ile Osmanlı estetiğinin aynı duvarlarda buluşmasıdır. İçeriye adım attığınızda klasik Osmanlı camilerinden farklı olarak "bazilikal" bir planla (uzun ince bir nef ve haç formuna benzer yan koridorlar) karşılaşırsınız.
Zemin Mozaikleri: Normalde halılarla kaplı olsa da, caminin zemininde "Opus Sectile" tekniğiyle yapılmış, Bizans döneminden kalma muazzam mermer mozaikler bulunur. (Özel izinler veya temizlik dönemlerinde bu mozaiklerin bir kısmı görülebilmektedir.)
Mihrap ve Minber: Fetihten sonra yapıya eklenen ceviz ağacından yapılmış ahşap minber ve taş mihrap, Osmanlı el işçiliğinin o sade ama usta zarafetini taşır.
Tarihi Duvarlar ve Kubbe: Yüksek ve pencereli ana kubbe, içeriye süzülen ışıkla mekana ruhanî bir derinlik katar. Dış cephedeki asırlık yosun tutmuş taşlar ise Karadeniz ikliminin yapıya bıraktığı doğal bir imzadır.
Ortahisar Fatih Büyük Camii Nerede ve Nasıl Gidilir?
Tarihi Ortahisar semti, ulaşımı son derece kolay ama atmosferiyle sizi anında geçmişe götürecek bir noktadadır.
Yol Tarifi: Cami, Trabzon şehir merkezinde (Ortahisar ilçesi), Valilik binasının ve Kanuni Sultan Süleyman’ın doğduğu evin çok yakınındadır. Trabzon Meydan Parkı'ndan yürüyerek yaklaşık 15 dakikada, Maraş Caddesi'ni takip edip Tabakhane Köprüsü'nü geçerek tarihi surların içine (Ortahisar'a) girebilirsiniz. Araçla gelecekler için bölgede katlı otoparklar ve yol kenarı park alanları mevcuttur.
Şehir İçi Doğa ve Kültür Tavsiyeleri
Zağnos Vadisi Parkı'nda Mola: Camiyi ziyaret ettikten hemen sonra surların dibinden aşağıya inerek kendinizi Zağnos Vadisi Parkı'nın yeşilliğine bırakın. Tarihi kemerlerin altından geçen derenin kenarında kuğuları izleyerek çayınızı yudumlayabilirsiniz. Şehir içinde harika bir "yakınımdaki doğa" deneyimidir.
Kanuni Evi ve Tarihi Sokaklar: Caminin etrafı, restore edilmiş geleneksel Trabzon evleriyle doludur. Kanuni Sultan Süleyman'ın doğup büyüdüğü evi (bugün müze) ziyaret ederek Ortahisar turunuzu taçlandırın.
Fotoğraf İçin En İyi Açı: Caminin devasa kubbesini ve minaresini aynı karede yakalamak için, hemen karşısındaki tarihi sokak aralarından veya Zağnos Köprüsü üzerinden çekim yapmayı deneyin.
Ortahisar Fatih Büyük Camii, Trabzon'un sadece doğadan ibaret olmadığını; toprağın her karışının büyük imparatorlukların ayak izleriyle dolu olduğunu hatırlatan en güçlü anıttır.
